Viêm quanh khớp vai: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chăm sóc

Khớp vai là khớp linh hoạt nhất cơ thể nhưng cũng dễ tổn thương vì phải chịu nhiều chuyển động. “Viêm quanh khớp vai” là tên gọi chung cho tình trạng viêm, đau ở các cấu trúc quanh khớp vai như gân, bao khớp và túi hoạt dịch, gây đau và hạn chế vận động vai.

Viêm quanh khớp vai là gì?

Đây không phải một bệnh duy nhất mà là nhóm tổn thương mô mềm quanh khớp vai. Dạng thường được nhắc đến nhiều là viêm bao khớp dính hay còn gọi là “đông cứng khớp vai”, khi bao khớp dày lên và co rút làm vai cứng, khó cử động. Ngoài ra còn có viêm gân chóp xoay, viêm túi hoạt dịch dưới mỏm cùng vai.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

• Tuổi từ khoảng 40 đến 60; tình trạng này gặp nhiều hơn ở nữ giới.
• Đái tháo đường và một số bệnh lý nội tiết như rối loạn tuyến giáp làm tăng nguy cơ đông cứng khớp vai.
• Ít vận động vai sau chấn thương, sau phẫu thuật hoặc sau bất động kéo dài (như bó bột).
• Dùng vai quá mức hoặc lặp đi lặp lại các động tác giơ tay cao (lao động, chơi thể thao, làm việc văn phòng sai tư thế).
• Thoái hoá gân, vôi hoá gân chóp xoay.
• Đôi khi đau vai bắt nguồn từ cột sống cổ nên cần phân biệt khi thăm khám.

Triệu chứng thường gặp

• Đau ở vai, có thể lan xuống cánh tay; đau tăng khi giơ tay, với tay ra sau lưng, cài áo ngực hoặc chải tóc.
• Đau tăng về đêm, nằm đè lên bên vai đau thường khó ngủ.
• Hạn chế biên độ vận động: khó dang tay, xoay trong và xoay ngoài.
• Ở thể đông cứng, vai cứng dần, vận động chủ động và cả thụ động đều giảm.

Các giai đoạn của đông cứng khớp vai

Đông cứng khớp vai thường diễn tiến qua ba giai đoạn kéo dài từ vài tháng đến vài năm:

• Giai đoạn đau: đau tăng dần, đau cả khi nghỉ và về đêm.
• Giai đoạn cứng: đau có thể giảm nhưng vai cứng rõ, hạn chế vận động nhiều.
• Giai đoạn hồi phục: vận động cải thiện dần. Thời gian hồi phục khác nhau giữa mỗi người, có thể kéo dài nhiều tháng.

Khi nào cần đi khám?

• Đau vai kéo dài trên vài tuần, không đỡ khi nghỉ ngơi.
• Vai ngày càng cứng, mất dần khả năng làm các sinh hoạt hằng ngày.
• Đau vai sau chấn thương, hoặc vai sưng nóng đỏ, sốt.
• Cần cấp cứu ngay nếu đau vai trái kèm đau tức ngực, khó thở, vã mồ hôi: có thể là dấu hiệu bệnh tim, không phải bệnh khớp vai.

Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, X-quang hoặc MRI để phân biệt với rách chóp xoay, thoái hoá khớp vai hoặc đau do cột sống cổ.

Chăm sóc tại nhà

• Giai đoạn mới đau: giảm các động tác gây đau, có thể chườm lạnh 10–15 phút. Khi vai đau mỏi cứng kéo dài, chườm ấm giúp thư giãn cơ.
• Vận động nhẹ nhàng trong giới hạn không gây đau nhiều; tránh bất động hoàn toàn vì dễ làm vai cứng thêm.
• Tập các động tác như đưa tay con lắc, trườn tay lên tường theo hướng dẫn của chuyên viên.
• Điều chỉnh tư thế ngủ: nằm nghiêng bên không đau, kê gối nhỏ dưới tay bên đau.
• Kiểm soát đường huyết nếu có đái tháo đường.
• Không tự ý tiêm hoặc dùng thuốc kháng viêm kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Hướng hỗ trợ theo Y học cổ truyền

Theo Y học cổ truyền, đau vai thường liên quan phong hàn thấp xâm nhập, khí huyết ứ trệ. Sau khi đã xác định đúng nguyên nhân, các phương pháp như bấm huyệt, xoa bóp, giác hơi, chườm thảo dược, kết hợp bài tập vận động vai dần dần có thể giúp giảm đau, giãn cơ và cải thiện biên độ vận động. Kế hoạch trị liệu cần được cá thể hoá theo giai đoạn bệnh.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, bạn nên đến cơ sở y tế để được đánh giá trực tiếp.