Tràn dịch khớp gối: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Khớp gối bình thường chứa một lượng nhỏ dịch khớp có vai trò bôi trơn và nuôi dưỡng sụn. Khi lượng dịch này tăng bất thường, gối trở nên sưng, căng, nặng nề và khó cử động. Đó là tràn dịch khớp gối, một dấu hiệu cho thấy khớp đang gặp vấn đề cần tìm nguyên nhân.

Tràn dịch khớp gối là gì?

Tràn dịch khớp gối không phải một bệnh riêng, mà là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau tác động lên khớp. Dịch có thể là dịch viêm, dịch có máu hoặc dịch mủ tuỳ nguyên nhân, nên việc xác định nguyên nhân quyết định cách điều trị.

Nguyên nhân thường gặp

• Chấn thương: rách sụn chêm, đứt hoặc giãn dây chằng chéo, va đập mạnh vào gối; dịch có thể lẫn máu.
• Thoái hoá khớp gối: sụn mòn, màng hoạt dịch viêm sinh nhiều dịch, hay gặp ở người cao tuổi, người thừa cân.
• Các bệnh viêm khớp: viêm khớp dạng thấp, gút (gout), giả gút.
• Nhiễm trùng khớp: do vi khuẩn xâm nhập, là tình trạng cấp cứu.
• Hoạt động quá mức: chạy bộ, leo cầu thang, ngồi xổm nhiều lần, mang vác nặng.

Dấu hiệu nhận biết

• Gối sưng phồng, nhất là phía trên và hai bên xương bánh chè; so với gối bên kia thấy rõ to hơn.
• Cảm giác căng tức, nặng gối, khó gập hoặc duỗi hết.
• Đau, đau tăng khi đi lại, lên xuống cầu thang.
• Có thể thấy nóng, đỏ hơn vùng da xung quanh khi có viêm.
• Cảm giác lỏng gối, khuỵu gối khi có tổn thương dây chằng.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay

• Gối sưng nóng đỏ, đau dữ dội kèm sốt hoặc rét run: nghi ngờ nhiễm trùng khớp, cần đến cơ sở y tế ngay.
• Gối sưng nhanh sau chấn thương, không thể chống chân hoặc gối biến dạng, khoá gối.
• Gối sưng kéo dài trên vài ngày, tái đi tái lại.
• Bắp chân sưng đau, nóng đỏ kèm sưng gối: cần loại trừ huyết khối tĩnh mạch.

Bác sĩ chẩn đoán như thế nào?

Ngoài khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm khớp gối, X-quang, MRI để đánh giá tổn thương sụn chêm, dây chằng. Trong một số trường hợp, chọc hút dịch khớp để xét nghiệm giúp xác định nguyên nhân (viêm, gút, nhiễm trùng) và giảm áp lực cho khớp. Việc này phải do nhân viên y tế thực hiện trong điều kiện vô khuẩn; bạn không nên tự chọc hút hay tự xử lý tại nhà.

Chăm sóc tại nhà khi gối sưng nhẹ

Với tình trạng sưng nhẹ sau vận động hoặc chấn thương nhỏ và không có dấu hiệu nguy hiểm, có thể áp dụng nguyên tắc:

• Nghỉ ngơi: hạn chế đi lại nhiều, tránh ngồi xổm, quỳ gối và mang vác nặng.
• Chườm lạnh: 10–15 phút mỗi lần, vài lần mỗi ngày trong 48 giờ đầu.
• Băng ép nhẹ nhàng bằng băng thun, không quấn quá chặt.
• Kê cao chân khi nằm nghỉ để giảm sưng.
• Theo dõi: nếu không đỡ sau vài ngày hoặc nặng hơn, hãy đi khám.

Hướng điều trị

• Điều trị theo nguyên nhân: thoái hoá, viêm khớp, chấn thương hay nhiễm trùng có hướng xử trí khác nhau.
• Thuốc giảm đau, chống viêm, hoặc kháng sinh khi nhiễm trùng, chỉ dùng theo chỉ định.
• Chọc hút dịch hoặc điều trị can thiệp khác theo chỉ định chuyên khoa.
• Vật lý trị liệu, tập tăng cường cơ đùi, giữ cân nặng hợp lý để giảm tải cho khớp gối.

Hướng hỗ trợ theo Y học cổ truyền

Theo Y học cổ truyền, tràn dịch khớp gối thường do thấp nhiệt hoặc phong hàn thấp ứ đọng, thận khí suy yếu ở người lớn tuổi. Sau khi đã loại trừ nguyên nhân cần can thiệp khẩn như nhiễm trùng hoặc tổn thương cấu trúc nặng, bấm huyệt, xoa bóp, cứu ngải, chườm thảo dược cùng bài tập vận động phù hợp có thể hỗ trợ giảm đau, giảm căng nề và phục hồi chức năng khớp gối.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, bạn nên đến cơ sở y tế để được đánh giá trực tiếp.