Tê tay, tê chân: Nguyên nhân, dấu hiệu nguy hiểm và cách xử lý

Cảm giác kiến bò, châm chích, mất cảm giác hoặc “như bị kim châm” ở bàn tay, bàn chân là biểu hiện rất thường gặp. Phần lớn trường hợp thoáng qua và lành tính, nhưng nếu tê bì kéo dài, tái đi tái lại hoặc kèm các dấu hiệu bất thường thì đây có thể là lời cảnh báo từ hệ thần kinh, cột sống hoặc mạch máu.

Vì sao bạn bị tê tay, tê chân?

Tê bì xảy ra khi dây thần kinh bị chèn ép, kích thích hoặc tổn thương, hay khi máu nuôi dây thần kinh không đủ. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Chèn ép rễ thần kinh ở cột sống: thoát vị đĩa đệm, thoái hoá cột sống cổ hoặc cột sống thắt lưng có thể gây tê lan xuống tay hoặc chân.
• Hội chứng ống cổ tay: dây thần kinh giữa bị chèn ép ở cổ tay, thường gây tê các ngón cái, trỏ, giữa, hay nặng hơn về đêm.
• Bệnh thần kinh ngoại biên: gặp ở người đái tháo đường kéo dài, nghiện rượu, hoặc thiếu một số vitamin nhóm B như B12.
• Tư thế sai kéo dài: ngồi bắt chéo chân, gối đầu lên tay khi ngủ, cúi cổ nhìn điện thoại nhiều giờ làm dây thần kinh bị đè ép tạm thời.
• Lưu thông máu kém: bệnh mạch máu ngoại biên, lạnh kéo dài.
• Một số tình trạng khác: rối loạn điện giải, tác dụng phụ của vài loại thuốc, bệnh lý thần kinh trung ương.

Tê ở vị trí nào có thể gợi ý điều gì?

Vị trí tê giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân, dù vẫn cần thăm khám và cận lâm sàng để xác định chính xác:

• Tê một bên cánh tay, lan xuống các ngón, kèm đau cổ vai gáy: thường gợi ý chèn ép rễ thần kinh ở cột sống cổ.
• Tê từ thắt lưng lan xuống mông, đùi, cẳng chân: thường gợi ý chèn ép rễ thần kinh ở cột sống thắt lưng (như đau thần kinh toạ).
• Tê đối xứng hai bàn chân hoặc hai bàn tay, như đi “tất, đeo găng”: thường gợi ý bệnh thần kinh ngoại biên.
• Tê các ngón tay, nặng về đêm: gợi ý hội chứng ống cổ tay.

Những dấu hiệu cần đi khám hoặc cấp cứu ngay

Hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay nếu tê bì xuất hiện đột ngột, đặc biệt khi kèm một trong các biểu hiện sau:

• Tê hoặc yếu liệt đột ngột ở một bên mặt, tay hoặc chân, kèm méo miệng, nói khó, nhìn mờ, chóng mặt dữ dội: có thể là dấu hiệu đột quỵ.
• Đau ngực, khó thở, vã mồ hôi kèm tê tay trái hoặc lan lên hàm, vai.
• Tê chân kèm yếu liệt, khó đi, rối loạn đại tiểu tiện hoặc tê vùng quanh hậu môn, bộ phận sinh dục: nghi ngờ chèn ép tủy hoặc chùm đuôi ngựa, cần xử trí khẩn.
• Tê sau chấn thương ở cổ hoặc lưng.

Bạn cũng nên đi khám sớm nếu tê bì kéo dài trên 1–2 tuần, ngày càng nặng, ảnh hưởng cầm nắm, đi lại hoặc giấc ngủ.

Chăm sóc tại nhà khi tê bì nhẹ

• Thay đổi tư thế thường xuyên, tránh ngồi hoặc đứng một tư thế quá lâu; nghỉ giải lao, vận động nhẹ cổ, vai, cổ tay và cổ chân sau mỗi 45–60 phút làm việc.
• Tránh gối đầu lên tay, tránh kê tay hoặc chân bị đè ép khi ngủ; chọn gối cao vừa phải để giữ cột sống cổ ở tư thế tự nhiên.
• Giữ ấm tay chân, xoa bóp nhẹ nhàng để máu lưu thông tốt hơn.
• Người có đái tháo đường cần kiểm soát đường huyết tốt, kiểm tra bàn chân hằng ngày.
• Duy trì chế độ ăn cân bằng, đủ vitamin nhóm B, hạn chế rượu bia, không hút thuốc.
• Không tự ý dùng thuốc giảm đau hoặc vitamin liều cao kéo dài khi chưa rõ nguyên nhân.

Hướng hỗ trợ theo Y học cổ truyền

Theo Y học cổ truyền, tê bì thường liên quan đến khí huyết lưu thông kém, kinh lạc bị bế tắc. Sau khi thăm khám xác định nguyên nhân, các phương pháp như bấm huyệt, xoa bóp, tác động cột sống, kết hợp tập vận động phù hợp có thể giúp giảm tê bì, cải thiện tuần hoàn và chức năng vận động, tuỳ từng tình trạng cụ thể. Điều quan trọng là cần loại trừ các nguyên nhân nặng trước khi bắt đầu trị liệu.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, bạn nên đến cơ sở y tế để được đánh giá trực tiếp.